Një perandor i fuqishëm që dëshironte të qeveriste me drejtësi dhe zgjuarsi thërriti një nga këshilltarët  e tij të cilin e urdhëroi t'i jepte përgjigje për një sërë pyetjesh që ai do ti bënte. Perandori kërkoi që përgjigjet të ishin në një gjuhë të thjeshtë, të pastër dhe konçize, në mënyrë që kushdo që ti lexonte apo dëgjonte ato, ti kuptonte dhe ti nguliste në mendjen e tij.

Këshilltarit iu desh një vit për të përmbushur urdhërin e Perandorit. Përgjigjet u hartuan nga një njeri i zgjuar, i urtë dhe besimtar dhe iu paraqitën Perandorit në formën e një liste të ciles iu vu titulli “Lista e Virtytit”. Perandori u kënaq aq shumë nga përgjigjet që iu paraqitën, sa  që i publikoi duke i skalitur me gërma të arta në një godinë publike. Ja një përbledhje nga “Lista e Virtytit”.

LISTA E VIRTYTIT

Çfare duhet t'i kërkoj All-llahut që këto te mjaftojnë për çdo gjë tjeter?

Tre gjëra: Shëndet, Prosperitet dhe kënaqësi.

Kujt duhet t'ia besoj një detyrë?
Atij që e meriton atë detyrë.

Kujt mund  t'ia jap besimin tim?

Një miku të ngushtë që nuk është xheloz.
 

Kush është gjëja më e përshtatshme në çdo fushë të jetës time?

Studim dhe lutje kur je i ri edhe lutje për All-llahun kur të plakesh.

Kështu do të bëhesh shembull i mirë për të riun.
 

Cili fjalim ul vlerën e tij në sytë e të tjerëve?

Të flasësh për vetpërsoshmëri.
 

Si mund të largohem nga marrëdhëniet me ata që nuk sillen siç duhet?

Në tre rrugë: vizitoi ata rrallë, pyeti më pak për mirëqenien e tyre

dhe mos prit asnjë favor apo nder nga ata.
 

A varet  fundi i diçkaje nga ato që ke bërë apo nga fati?

Fati varet nga ato që ke bërë. Dituria varet nga  ajo që ke studiuar.
 

Çfarë  është më e përshtatshme për të riun dhe çfarë për të moshuarin?

Për të riun kuraja dhe ndjenja e turpit, ndërsa për të moshuarin dituria dhe dinjiteti.

Për cilin është e përshtatshme madhështia dhe kush mund të quhet  i madh?

Ai që dallon të mirën nga e keqja dhe ia cakton punën personit më të përshtatshëm.

Kë duhet të shmangim që të jemi të qetë?

Lajkatarët dhe ata që mburren.

Kush është shpirtmadh?

Ai që jep dhe ndien kënaqësi nga dhënia.

Çfarë është më e rëndësishme se sa jeta për njeriun?

Tri gjëra: edukimi i karakterit,

besimi i sinqertë dhe të jesh i sigurtë nga pabesia e armiqve

duke ndërmarrë veprime pozitive ndaj tyre.

Cila është gjëja që njerëzit e duan më shumë por nuk  e zotërojnë dot?

Tri gjëra: shëndeti, lumturiadhe një mik i ngushtë që do të jepte jetën për tya.

Çfarë është më mirë, të bësh një punë të mirë apo të shmangësh bërjen  një pune të keqe?

Të shmangësh të keqen është rruga për të bërë të mirë.

A ka punë të mirë që mund të quhet  e turpshme me kalimin e kohës?

Ti bësh dikujt një favor dhe tia kujtosh se je ti që ia ke bërë atë.

Cila është cilësia që e zbukuron më shumë diturinë ?

Vërtetësia.

Cila është shenja  e guximit?

Të falësh, kur ke mundësi të dënosh.

Kush nuk ka arsye të ketë turp?

I Gjithëpushtetshmi, All-llahu.

Cila punë i përshtatet një njeriu të  zgjuar?

Ajo punë që e largon atë nga bërja e gjërave të këqia.

Cilat urdhëra nuk duhen përçmuar?

Ato janë katër:

së pari ato të All-llahut,

së dyti ato të prindërve,

së treti ato të njerëzve të mençur dhe së fundit të qeveritarit.

Cila është gjëja më e mirë në jetë?

Të jesh me mendje të qetë dhe të jesh i sigurtë.

Çfarë  është më  e keqe se vdekja?

Frika nga varfëria dhe skamja.

Cila është gjëja më e mirë dhe më e bukur?

Kërkimi i kënaqësisë së All-llahut.

Cilat gjëra e shkatërrojnë njerëzimin?

Katër gjëra: mediokriteti i njerëzve të moshuar,

arrogancae njerëzve të zgjuar,

mungesa e thjeshtësisë te gratë dhe gënjeshtrat e burrave.

Për cfarë gjërash kemi nevojë që të përparojmë në këtë botë?

Dituri, shkathësi, dhe humanizëm.
 

Ç’masa  duhet të marrim që ta mbajmë larg shtëpisë mjekun?

Ha më pak, fli më pak, fol më pak dhe mos rri me këdo.

Kush është më I mençur?

Një njeri që flet pak dhe dëgjon shumë e ka dituri të gjera.  

Kush është modestia e vërtetë?

Të jesh i çiltër, të ulesh midis miqve të tu dhe të mos jesh hipokrit.

Nga kush duhet të marrim këshilla?

Nga ata që e pranojnë fenë me sinqeritet,

që shoqërohen me njerëz të sinqertë dhe që janë të drejtë në gjykimet e tyre.

Për ç’lloj këshilltari ka më shumë nevojë një drejtues?

Të mençur.

Kush është më i miri në këtë botë?

Ai që punon me bujari dhe që thotë të vërtetën.

Çmund të bëj për të mos ndjerë vetminë  larg shtëpisë?

Mos jep shkak për të akuzuar, mos fyej kënd dhe ruaj të pastër moralin.

Çfarë respekti duhet të tregon i riun ndaj të moshuarit?

I riu duhet të ruan sekretet e të vjetërit, të shoqërohet me ta

dhe nuk duhet të bëjë dallim në mes tyre ( të mos favorizojë njërin mbi të tjerët).

Cilat janë gjërat që përfitojmë nga falja?

Tre gjëra: trupin gjuhën dhe zemrën.

Cilat janë të mirat e tyre?

E mira për trupin është aktiviteti, për gjuhën recitimi

dhe përmendja e atributeve të Allahut dhe për zemrën, reflektimi.

Cilat janë cilesitë e një njeriu të mire?

Të mos vërë re gabimet e të tjerëve, ti harrojë ato dhe të mos i përmendë asgjëkundi.

Si bëhet i përsosur një nder apo një favor që I bëhet dikujt?

Permes bujarisë së pakushtëzuar.

Çfarë cilësish do t’ju ndihmonin për t’iu pëlqyer të tjerëve?

Dy gjëra: të mos jesh brutal në marrëdhënie me njerëzit dhe të mos i lëndosh të tjerët me fjalët e tua.

Cilat do të ishin vlerat e vërteta të atyre c’ka kemi?

Të kompesojmë të tjerët për të këqiat që u kemi bërë të mbështesim prindërit tanë, të përgatitemi për jetën tjetër, të ndihmojmë të varfërit të bëjmë miq nga armiqtë tanë.

Kjo pjesë është marrë nga “Pendnama”,  autorësia e së cilës në shumicën e rasteve i atrubohet Ibn Sinës. 
Perandori për të cilin bëhet fjalë, është Anurshevani i Persisë.

"Lista e Virtytit" eshte botuar ne revisten BURIMI - Botimi i FLS, Tirane